Đá onyx trong nội thất: tường phát sáng và ứng dụng cao cấp

Đá onyx là loại đá trong mờ có vân dạng dải, khi chiếu sáng từ phía sau sẽ rực lên như kính màu tự nhiên. Đó là lý do onyx gắn liền với những bức tường phát sáng ở sảnh khách sạn, quầy bar, phòng tắm hạng sang. Tuy nhiên onyx mềm, giòn và nhạy cảm, nên cần thiết kế đúng vị trí, đúng hệ đèn và đúng cách bảo trì. Bài viết hướng dẫn từ hiểu vật liệu đến kỹ thuật làm tường onyx phát sáng.

Onyx là đá gì

Trong ngành đá ốp lát, “onyx” thường chỉ loại đá canxit hoặc aragonit hình thành từ quá trình lắng đọng khoáng chất trong hang động hoặc quanh suối khoáng, tạo ra những dải màu đồng tâm hoặc song song. Cần phân biệt với onyx trong ngành đá quý, vốn là một dạng thạch anh vi tinh thể.

Đặc điểm nổi bật của onyx ốp lát:

• Trong mờ: ánh sáng đi xuyên qua ở độ dày thích hợp.
• Màu sắc phong phú: mật ong, vàng, cam, trắng, xanh lục nhạt, hồng, nâu.
• Vân dải mạnh: tạo hiệu ứng thị giác rất ấn tượng.
• Mềm và giòn: mềm tương đương marble hoặc mềm hơn, dễ xước, dễ vỡ khi va đập, thường được dán lưới hoặc kính phía sau.
• Gốc canxi: nhạy cảm với axit, có thể ố.

Vì sao onyx là vật liệu “cao cấp”

Onyx hiếm hơn marble thông thường, khó khai thác được tấm lớn nguyên vẹn, tỷ lệ hao hụt khi gia công cao. Ngoài ra, chi phí hệ đèn phía sau và kỹ thuật lắp đặt cũng đáng kể. Vì vậy onyx thường được dùng có chọn lọc ở một vài vị trí tạo tâm điểm, không dùng tràn lan.

Làm tường onyx phát sáng: các thành phần chính

1. Tấm onyx

Độ dày tấm ảnh hưởng đến lượng ánh sáng xuyên qua: mỏng hơn cho sáng hơn nhưng giòn hơn. Nhiều nhà cung cấp có tấm onyx dán trên kính cường lực hoặc tấm nền trong suốt, vừa tăng độ bền vừa không cản sáng. Hãy xem tấm đá dưới đèn chiếu từ phía sau ngay tại kho, vì vân và vùng sẫm màu sẽ hiện rất khác so với khi nhìn phản chiếu.

2. Hệ đèn phía sau

• Tấm LED phẳng (LED panel): cho ánh sáng đều, mỏng, dễ lắp.
• LED dây bố trí dày: linh hoạt cho hình dạng phức tạp, cần khoảng cách để ánh sáng hòa trộn.
• LED đổi màu: tạo hiệu ứng nhiều sắc thái, nhưng nên dùng tiết chế để tôn màu tự nhiên của đá.

Ánh sáng trắng ấm thường hợp với onyx vàng, cam, mật ong; ánh sáng trắng trung tính hợp với onyx trắng, xanh nhạt. Nên có dimmer để điều chỉnh độ sáng theo thời điểm.

3. Khoảng cách và tán sáng

Đèn đặt quá sát tấm đá sẽ tạo các điểm sáng lốm đốm. Cần một khoảng hở giữa đèn và đá để ánh sáng lan đều; khoảng này phụ thuộc loại đèn và độ dày tấm, nên thử nghiệm trên mẫu. Mặt trong hộp đèn sơn trắng giúp phản xạ, tăng độ đều sáng. Có thể thêm tấm tán quang mờ giữa đèn và đá.

4. Tản nhiệt và an toàn điện

LED tỏa nhiệt ít nhưng vẫn cần thông gió cho hộp đèn kín, đặc biệt khi bật nhiều giờ. Bộ nguồn đặt ở vị trí dễ tiếp cận, thoáng khí. Với onyx trong phòng tắm, toàn bộ hệ đèn và nguồn phải đạt chuẩn chống ẩm phù hợp.

5. Lối bảo trì

Đây là chi tiết hay bị quên. Đèn có tuổi thọ, nguồn có thể hỏng. Thiết kế khung cho phép tháo tấm đá hoặc có cửa kỹ thuật phía sau để thay đèn mà không phải đục phá.

Các nguyên tắc chiếu sáng chung cho đá tự nhiên, bao gồm chiếu xuyên, được trình bày trong bài kỹ thuật chiếu sáng tôn lên nội thất đá.

Ứng dụng onyx ngoài tường phát sáng

Quầy bar là một trong những vị trí lý tưởng nhất cho onyx; xem thêm cách bố trí trong bài thiết kế phòng giải trí cao cấp với đá tự nhiên.

Onyx không chiếu sáng: vẫn đẹp, nhưng khác

Nếu không làm hệ đèn, onyx vẫn là vật liệu ốp tường đẹp nhờ màu và vân mạnh. Tuy nhiên vùng tối màu trong đá sẽ trông như mảng sẫm, và sự trong mờ không được thể hiện. Khi chọn onyx cho tường không chiếu sáng, hãy xem tấm dưới ánh sáng phản chiếu thông thường. Các nguyên tắc chọn vị trí và ghép vân giống tường điểm nhấn bằng đá nói chung, như trong bài tường điểm nhấn bằng đá và cẩm thạch.

Nên và không nên

• Nên dùng onyx ở tường, mặt đứng, nơi ít va đập.
• Nên chọn tấm có lớp gia cố phía sau cho diện tích lớn.
• Nên phủ chất bảo vệ phù hợp, hỏi nhà cung cấp loại không làm đổi màu khi chiếu sáng.
• Không nên dùng onyx cho sàn đi lại nhiều hoặc mặt bếp nấu nướng.
• Không nên lau bằng chất tẩy có axit, bột mài mòn.
• Không nên lắp ở nơi nắng trực tiếp chiếu lâu nếu tấm có nhiều keo vá.

Chăm sóc onyx

Lau bụi bằng khăn mềm, lau ẩm bằng nước ấm và chất tẩy pH trung tính, lau khô ngay. Với mặt lavabo onyx, lau sạch xà phòng, kem đánh răng sau mỗi lần dùng. Vết xước nhỏ có thể đánh bóng lại bởi thợ có kinh nghiệm với đá mềm.

Dùng đúng chỗ và có hệ đèn được thiết kế cẩn thận, onyx sẽ biến một bức tường bình thường thành tác phẩm ánh sáng, điểm nhấn khó quên của không gian.